گروه تاریخ پژوهان چهارباغ

عصرطلائی ایجاد کاروانسراهای ایران

بسیاری ازمحققان،دوره صفوی را ازنظر توسعه معماری وتزئینات آن یکی از درخشان ترین ادوارمی شمارند.دراین دوره که آن راعصرشکوفائی معماری می دانند،بناهای بسیاری چه مذهبی وچه غیرمذهبی دربسیاری ازشهرهای ایران بویژه پایتختهای آن چون قزوین واصفهان به دست هنرمندان معروف احداث شد.باتشویق شاهان صفوی درپایتخت وحکمرانان درشهرستانها،احداث بناهای عمومی چون پل،بازار،مسجد،و بویژه کاروانسراها رو به افزایش نهاد.

جاده های کاروانی زیادی درسراسرشهرها بوجودآمد و درمسیرجاده ها درفواصل معین کاروانسراهای بی شماری با شیوه های معماری متفاوت ساخته شد.همچنین ایجاد سراها و کاروانسراها درشهرها نیز رو به افزایش گذاشت،چنانچه جهانگردان نوشته اند،به هنگام حکومت شاه طهماسب درقزوین کاروانسراهائی دراین شهربنا گردید که کاروانسرای شاهی نام داشته وحداقل دارای 250 اطاق بوده است.همچنین نوشته اند که کاروانسرای مزبوربرای میهمانان خارجی احداث شده بود.

محققین،معماری عصردوره صفوی را به سه دوره شامل:

1- دوره اولیه

2- دوره شاه عباس

3- دوره جانشینان شاه عباس تا انقراض صفویه

تقسیم کرده اند.ازآثارباقیمانده معماری عصرصفویه،به نظرمی رسدعصرطلائی آن متعلق به زمان شاه عباس صفوی باشد.همانطورکه پایتخت شاه عباس دراصفهان  با بناهای زیبا مزین گشت،درشهرهای مختلف نیزبناهای عام المنفعه،ازجمله کاروانسراهای زیادی احداث شد.علاوه براین،دراین دوره تزئینات معماری بویژه هنرکاشیکاری نیزبه حد اعلای ترقی رسیده وهنرخوشنویسی و خطاطی نیزدراین زمان شکوفا شد وبسیاری بناها ازجمله کاروانسراها با کتیبه های گوناگون به خطوط نسخ و نستعلیق مزین شد.