هوریانی ها(قوم های کهن) - بخش دوم
دین
دین در معتقدات شرق باستان عامل مهمی بوده است.داوری دربارۀ دین هزارۀ اول پیش ازمیلاد،و درمورد ماناها،از روی متون آشوری وپاره ای نامهای خاص معلوم می شود.دربارۀ شکل بت های مزبور،تاحد زیادی از مفرغهای لرستان،و تصاویر منقوش بر یافته های زیویه،درمورد دین در آن دوران می توان قضاوت کرد.مدارک موجود نشان می دهد که کیش سرزمینهای غربی ماد قدیم،بیشتر با دین هوریانی ها و تا اندازه ای آشوریان ازیک نوع بوده است وبه ویژه تصاویر موجودات عجیب الخلقه نیمه دال ونیمه انسان وابوالهول های بالدار وحیوانات شگفت انگیز تخیلی،که در اساطیر هوریانی بسیار رایج بوده است،از ویژگیهای کیش آنان به شمار می رود.
مشهورترین پرستشگاه های خدای آب وهوادرمنطقۀ توروس و دشت شمالی سوریه قرارداشت،که بخشی ا زامپراتوری هیتیایی بود،که در آن،هوریانی ها عنصر اصلی جمعیت را تشکیل می دادن وبنابراین می بینیم که،در سراسر این ناحیه مراسم عبادی مربوط به تسحوب،خدای هوریانی وهمسرش حبات است.درمیان خدایان هوریانی،الهه حبات یا حپیت،به همان اندازۀ شوهرش محبوب است. هر دو را باهم درحلب،ساموحا(ملیطه) کومانی(احتمالاٌ کومانی کاپادوکیه)،اودا(هودۀ باستانی)،هورما،آپزیستنا را می پرستیدند.
یک خدای برجستۀ هوریانی،الهۀ شائوشکا بوده که او را با ایشتار یکی دانسته اند.ایشتار هوریانی در ساموحا وتعدادی از شهرهای دیگر در منطقۀ توروس،مورد پرستش بود. این الهه ،دارای دو ملازم زن به نامهای نیناتا و کولیتا بوده است. درغرب سرزمین هوریانی ها،میان حاشیۀ جنوبی حوزۀ نمک وپای بلندی های توروس،چند شهرمهم قرار داشت.دراین جا،خدای آب و هوا با نام هایی چون ساهاس ساراس،هوواساناس،تاسی میس شناخته می شود وخدای دیگری تحت نام خدای جنگ به نام زابابا را می توان دید.