جشن بهمن گان، جشن انديشه نيك
فرخش باد و خداوند فرخنده كناد عيد فرخنده و بهمنجه و بهمن مه را
جشن بهمنگان جشنی در ستایش و گرامیداشت بهمن در اوستایی «وُهومَنَه» و در پهلوی «وَهمَن» به معنی «اندیشه ی نیک» یا «بهترین اندیشه» مي باشد.
بخش نخست این واژه «وُهُو» از «وَنـْگـْهو» اوستایی که صفت است به معنی خوب و نیک، که در فارسی هخامنشی «وَهۇ» و در سانسکریت «وَسۇ» خوانده میشود، در پهلوی «وِه» و در فارسی «بـِه» شده است.
بخش دوم «مَنـَه» برابر است با واژه ی سانسکریت «مَنـَس» که در پهلوی «منیشن» ودر فارسی «منش» شده است.
در این روز آشی به نام «آش بهمنگان» یا «آش دانگو» به صورت گروهی پخته می شده است که نام«دانگو» یا «دانگی» برگرفته از همین سنت اشتراکی آن است.
امشاسپند بهمن بنا به نوشتههاي باستان و اوستا نگهبان چهارپايان سودمند است.
پس از همين رو بوده كه در بهمن روز از كشتن گوسفند و خوردن گوشت خودداري ميكنند. چون فرشته بهمن مظهر نيكانديشي و نهاد پاك و نماد خرد و دانش است و نيك انديشي يكي از سه اصل اساسي دين زرتشتي است.
براي جشن بهمنگان چكامههايي نيز سرودهاندكه از آن ميان، به شعر كوتاهي از «انوري» شاعر بسنده ميكنيم:
بعدها كز سر عشرت همه روزه افكندي سخن رفتــن و نارفتن ما در افواه
انـــــدر آمد ز در حجــــره من صبــحدمي روز بهمنجنه يعني دوم بهمن ماه
ابوريحان بيروني نيز در كتاب التفهيم مينويسند: بهمنجنه بهمن روز است از بهمن ماه، دراين روز بهمن سعيد يا شير خالص و پاك ميخورند و ميگويند حافظه ميآورد و فراموشي را ببرد.
اما در خراسان هنگام اين جشن مهماني ميكنند بر ديگي كه اندر او از پردانه خوردني و گوشت حيوان حلال گوشت و تره سبزيها وجود دارد.كه با سنت اصلي منافات دارد.
و سرانجام «علي بن طوسي» در كتاب نعمت خود معروف به «نعمت فرس» زير نام كلمه بهمنجه مينويسد: بهمنجنه رسم عجم است. چون دو روز از ماه بهمن ميگذشت، بهمنجه ميكردند و اين عيدي بود كه در آن روز طعام ميپختند و بهمن سرخ و بهمن زرد بر سر كاسها ميافشاندند
در این جشن از کشنار حیوانات سودمند و خوردن گوشت آنان خودداری می نمایند . این جشن حامی مردان درستکار است.
برگرفته از تارنمای همازور